De geschiedenis van Amstelstein
In 1744 was Abraham Vermeulen eigenaar van de buitenplaats Amstelstein, toen het nog in de
Alphense buurt de Hoorn gelegen was. In 1744 werd het pand verkocht aan Jan Ploos van Amstel uit
Amsterdam, de vermoedelijke naamgever van het pand. Zijn weduwe verkocht het complex in 1797 aan
Cornelis Spruijt, een bekende Alphenaar. Hij werd niet alleen de rijkste man van Alphen, maar
zelfs de rijkste man van de hele omgeving genoemd. Hij was eigenaar van ruim 20% van het
grondgebied van Alphen.
In de 19e eeuw werd het pand bewoond door Trijntje Broer, weduwe van Cornelis Spruijt. Hun zoon
Cornelis Spruijt Jr. liet in 1825 een nieuw pand, over de Postbrug en naast het
omleidingskanaal, bouwen aan de Wilhelminalaan. In een boedelverdeling van 1825 werd het goed
omschreven als een ‘huis, stal, schuur, loods, koepel, erve, tuin en houtboschje’. De
buitenplaats in de Hoorn werd afgebroken en het pand kreeg de naam Amstelstein na 1860. Toen
werd op de koepel van het nieuwe buitenplaatsje de naam Amstelstein aangebracht. De bel bij de
voordeur is meegekomen vanuit de Hoorn.
Samsom en Amstelstein
De buitenplaats werd in 1883 gekocht door Nicolaas Samsom. Het diende als woning voor het gezin.
Samsom was oud-gemeentesecretaris en oud-belastingontvanger van de gemeente Alphen. In die
functie ondervond hij steeds meer dat de gemeentelijke administratie verbeterd kon worden. Hij
ging formulieren ontwerpen die het werk sterk vereenvoudigden. In eerste instantie gebruikte hij
de formulieren voor de eigen secretarie, maar al snel leverde hij aan collega’s in de omgeving
en daarna voor een brede kring.
In november 1882 startte Nicolaas Samsom hier zijn 'speciale inrichting voor de
Gemeente-Administratie.'
In 1885 nam hij afscheid als gemeentesecretaris om zich volledig aan zijn uitgeverij te wijden.
Voor zijn activiteiten, de opslag van de voorraad en als woning voor zijn gezin kocht hij de
woning ‘Amstelstein’ met een moestuin en een stenen schuur.
De koepel van Amstelstein werd later het privé kantoor van de firma Samsom. Het bedrijf groeide
uit tot Uitgeverij voor Publieke Administratie, het Onderwijs en het bestuur van Particuliere
ondernemingen' onder de naam N. Samsom N.V. waarna het huis grondig werd verbouwd en uitgebreid.
Behalve de formulieren werden ook openbare aankondigingen, declaratiemodellen en registers,
periodieken en hand- en leerboeken gedrukt en uitgegeven. Met 447 werknemers in 1950 en 800 in 1968
behoorde Samsom tot de grootste werkgevers van Alphen aan den Rijn.
Wolters-Kluwer
Naast Amstelstein verrezen kantoorgebouwen voor het steeds uitbreidende bedrijf. Formeel kwam
aan het familiebedrijf een einde in 1957 toen aandelen werden uitgegeven. Maar feitelijk bleven leden
van de familie Samsom aan het bedrijf verbonden. In 1970 fuseerde Samsom met het Leidse Sijthoff en in 1972
vond de fusie met Wolters-Noordhoff plaats. Het daardoor ontstane bedrijf Wolters-Samsom ging in 1988 samen
met Kluwer. Kluwer is het Nederlandse onderdeel van het internationale Wolters-Kluwer concern met
meer dan 19.000 werknemers. De hoofdvestiging hiervan bevindt zich nog steeds in Alphen aan den Rijn.
Samsomlaan
De kantoorgebouwen naast Amstelstein zijn gesloopt in de winter van 1990/1991. De naastgelegen straat,
op het vroegere terrein van Samsom, heeft in 1991 de naam Samsomlaan gekregen.
Nieuwe bestemmingen
Het pand is in 1991 verkocht aan de stichting Bestuur Amstelstein, die het verhuurde aan de ANWB/VVV en het werd verbouwd in 1992. De VVV stopte hier op 1 januari
2008. Na een renovatie in 2009 kwam het pand opnieuw te huur. Het heeft enige tijd leeggestaan, al waren er diverse
gegadigden. De stichting was kritisch en zocht een huurder die iets toevoegt aan het centrum. Het werd per 2
oktober 2010 de Kunstuitleen met de naam Kunstpunt Rijnstreek.
Ammoniet Uitvaartbegeleiding
Jacqueline Vegt betrok met haar uitvaartonderneming het pand, met het luiden van de bel naast
de buitendeur, tijdens de officiële opening op 21 oktober 2017. Op 1 juni
2019 veranderde het bedrijf van naam en ging de uitvaartonderneming door onder de naam Ammoniet
Uitvaartbegeleiding.
Bron Paats, M., 2015, Een ceder op de Libanon.
De betekenis van Samsom voor Alphen aan
den Rijn. In: A. van ‘t Riet & M. Rijkelijkhuizen
(red.), In Rijnlands Midden. Opstellen bij het
afscheid van Frits de Wilde als streekarchivaris.
Alphen aan den Rijn, 161-177.